Tagarchief: ynab

You need a budget, de uitleg

ynab_uitleg

Dat was duidelijk. Er was heel veel interesse in het YNAB-systeem, en in een zo simpel mogelijke uitleg. Ik ga mijn best doen.

Zoals al werd verduidelijkt in de commentaren op de vorige post: YNAB is niet per se een programma om geld mee uit te sparen, wel om je inkomsten te budgetteren. Als in: plannen wat je met de centen die binnen komen gaat doen. Als je daar een tijd mee bezig bent ga je vaak ook automatisch minder uitgeven, maar dat is niet het hoofddoel. Het hoofddoel is beslissen waar je prioriteiten liggen, en bijsturen waar nodig, zodat je op langere termijn niet elke maand voor onaangename verrassingen komt te staan, en bewust uitgaven kunt doen in plaats van er met je pet naar te slaan. Lees: vol overtuiging twee paar schoenen kopen omdat je weet dat het geld nergens anders voor gebudgetteerd is. Raise your hands for fun shoeshopping!

Alle gekheid op een stokje: een voorbereid man is er twee waard, en een voorbereid YNABer zeker vijf.

De opstart:

Je begint met YNAB door eerst al je rekeningen en andere geldcollecties aan het programma toe te voegen. Ik heb een account voor onze lopende rekeningen en spaarboekjes, een cash account van mezelf en Youri, en ook dat van ons envelopje dat we in huis hebben liggen voor als er plots een dokter van wacht gebeld moet worden. Van zodra al je bedragen erin zitten begin je met het geld dat er op dat eigenste moment is. Je keert niet terug in de tijd om al je uitgaven van maanden ver in te geven, dat vinden ze bij YNAB tijdverlies, en gelijk hebben ze.

travel-budget-ynab-four-rules

YNAB heeft vier belangrijke regels:

  • geef elke euro een job:
    De eerste en belangrijkste regel van het spel. Elke euro die je verdient voeg je in in het systeem (ik heb zelfs al een gevonden muntstuk van 20 cent ingevoerd in mijn cash account. Allemaal tesamen: “fuuuuuuuuuureak!“), en geef je een taak binnen het budget. Dat is, zeker in het begin, vaak gokken. Want hoeveel reserveer je elke maand voor boodschappen, en hoeveel voor kleding? Je hoeft hier geen perfecte voorspellende gave of glazen bol voor te hebben. Daar dient regel drie voor. (die komt na regel nummer twee)
  • spaar voor mindere dagen:
    Stel dat je nog duizend euro hebt, en je weet dat je deze maand nog 600 euro huur moet betalen, 100 euro aan boodschappen nodig hebt, en 50 voor je telefoonrekening. Daarna is alles betaald, wahey! En dus heb je 250 euro over om mee op de lappen te gaan, nieuwe schoenen te kopen en dat leuk kleedseken. Tot plots. De rekening van je gerepareerde auto in de bus valt. Zeshonderd euro, maat. Wat een goede maand leek is op vijf minuten tijd een hele slechte maand geworden, een met stress en miserie. Behalve als je een paar maanden geleden al hebt beseft dat je ooit eens zal moeten betalen om je auto te repareren, en elke maand voor de zekerheid honderd euro aan de kant hebt gezet. Aangezien die honderd euro niet werd uitgegeven (want er was nog niks aan de hand met je joint de culasse) verschoof YNAB alles automatisch elke keer een maand, en aangezien je het niet onder een andere uitgavencategorie had gebudgetteerd raak je het ook niet aan op je bankrekening. Als de factuur dan in de bus valt, dan heb je het geld (of een deel ervan) staan. Geen centje pijn. Het doel van YNAB is om crazy goede maanden en crazy slechte maanden af te zwakken naar crazy gewone maanden. Door vaste kosten door twaalf te delen en die kleine bedragen elke maand te reserveren.
  • roll with the punches:
    Een te mooie uitdrukking om naar het Nederlands te vertalen. Zoals al gezegd bij regel 1: je hoeft geen glazen bol te hebben om perfect in te schatten hoeveel je waarvoor moet reserveren. Ik merk dat dit de regel is die de meeste mensen afschrikt, terwijl het net de coolste en meest chille regel of them all is. Want natuurlijk kun je niet weten wat er op je pad komt op een maand, maar dat hoeft ook niet. Chill hast, niemand verwacht dat. Als je vierhonderd euro had voorzien voor boodschappen, en plots is het geweldig mooi weer en je beslist om een barbecue voor twaalf mensen te organiseren, dan is dat helemaal oke. Je checkt je budget, en kijkt waar je het geld vandaan kunt halen. Misschien had je zestig euro gereserveerd voor medische kosten die je niet nodig bleek te hebben. Of kun je wat geld weghalen bij kleding, omdat die nieuwe broek best nog een week of twee kan wachten tot er weer nieuw geld binnen komt om te budgetteren. Lukt het je echt niet om ergens anders geld vandaan te halen, dan sluist YNAB je overspent gedeelte gewoon door naar de volgende maand, waar je het dan kan proberen recht te trekken. Het fijne aan dit systeem is dat je goed ziet dat je geld maar voor één doel kunt aanwenden: geef je het uit aan gin tonics, dan is er minder voor benzine. En omgekeerd. Wat je had gebudgetteerd maar niet hebt uitgegeven schuift ook gewoon door naar de volgende maand.
  • leef van het inkomen van vorige maand:
    Het ideale YNAB-scenario is om te stoppen met leven van loon tot loon. Je geld laten verouderen, zo noemen ze het. Dus niet op vrijdag honderd euro verdienen en die op zaterdag volledig moeten uitgeven, maar zo goed budgetteren dat je geld kunt gebruiken dat al een maand oud is. YNABers noemen dit hun buffer. Op die manier is er immers veel minder stress dan als je elke cent direct weer nodig hebt om achterstallige rekeningen af te betalen.

Concreet is het kwestie van elke keer dat er geld binnen komt te beslissen wat je ermee kunt doen. En je de vraag stellen: “wat moet dit geld doen voor ik nog eens betaald word?”. Je uitgaven hou je bij in het (zeer leuk uitgewerkte) programma op je desktop of mobiele telefoon. Lien vertelde me trouwens dat zij een systeem heeft uitgewerkt om alles vanop haar bankrekening gewoon te importeren in YNAB, in plaats van het handmatig in te voeren zoals ik doe. Ik ga het snel eens checken, want dat lijkt me wel handig.

Zeer fijn voordeel: als je het al even bijhoudt krijg je zeer boeiende grafiekjes voorgeschoteld waarin je een overzicht krijgt van je uitgaven en naar wie die voornamelijk gaan. (Hallo Hema!)

ynab4_report_spending_category

Ik weet dat het in het begin nogal overweldigend kan zijn. Ik raad iedereen aan om net als ik eerst de trial te installeren, en daarna te zien of het de investering waard is. Wat mij betreft: dubbel en dik. Let wel: na vijf dagen stuurde ik een paniekerige mail naar Kathleen om te vragen of ik haar eens kon bellen, omdat ik er maar weinig van snapte. Toen ik haar vier dagen later kon bellen had ik alles al zelf uitgevogeld. Het duurt soms even, maar hun mailcursus van negen dagen is ongelooflijk boeiend en verhelderend. Dikke aanrader.

En voor zij die vroegen of er gratis alternatieven bestaan: je kunt dit natuurlijk ook perfect zelf doen, met een systeem in excel of met envelopjes in de kast of door te doen zoals Hilde het in de comments voorstelde:

“De grote truc is om je niet te laten verrassen door grote uitgaven zoals verzekeringen. Je neemt daarvoor een map (ja ik heb dat nog zo’n ouderwetse classeur) met alle betalingen van het voorbije jaar (of je kijkt terug in pc banking) die ook dit jaar terug komen. Dat zijn dus alle verzekeringen, belastingen (onroerende voorheffing, auto, …), pensioensparen, Vlaamse zorgverzekering, bijdragen ziekenfonds, hospitalisatieverzekering… Ik tel op hoeveel ik hieraan uitgeef en deel dit bedrag door 12. Elke maand stort ik op een aparte spaarrekening 1/12 van dat bedrag. Op het moment dat een factuur uit die categorie binnenkomt, schrijf ik geld over van die rekening. Nooit meer stress als facturen samenvallen. Voor andere onverwachte uitgaven heb ik ook een aparte rekening. Ik kijk wat onmisbaar is in mijn huishouden, vb een wasmachine, een frigo. Ik bekijk de prijs van die toestellen en ga na wanneer ik die zal moeten vervangen. Elke maand reserveer ik daarvoor ook een bedragje. Indien ik een toestel moet vervangen, komt het geld van die rekening. Ik doe dat ook voor de aanschaf van een nieuwe auto.”

Het kan dus zeker. Ik ben alleen heel erg fan van een programma dat me zoveel overzicht en inzicht geeft, en waarin ik zo hard kan schuiven met bedragen tot de rekening klopt. Ik vind het ook helemaal niet te vergelijken met een huishoudboekje, omdat je daar enkel bijhoudt wat er buiten gaat, en niet voorbereidt op wat er komt.

Zijn jullie ondertussen al begonnen? Zeer benieuwd naar de ervaringen! Nog vragen die ik niet heb beantwoord? Schiet maar af, en dan probeer ik ze te behandelen in de comments.

By the way: ik zag dat nogal wat mensen me in de comments van de vorige post lieten weten dat ze graag een code willen. Via deze link krijg je een maand gratis, en ik ook. :) 

En omdat ik maar vragen blijf krijgen ben ik in stilte bezig aan een geweldig leuke cursus “YNAB voor beginners”. Geef je hier op om daarvan op de hoogte gehouden te worden!

You need a budget. Yes you do.

youneedabudget

Ik zit de laatste tijd steeds vaker na te denken over geld. Moolah. Rosse en minder rosse klutters. En geloof me: dat is niet van mijn gewoonte. Mijn relatie met centen is er zeker geen van dubbele regenbogen en rozenblaadjes. Toen ik opgroeide hadden we het niet breed, en dat heeft me opgezadeld met een angst voor vensterenveloppen en alles dat met cijfers te maken heeft. Tot mijn gigantische opluchting ontmoette ik een man die mij het hele financiële gebeuren en het buitenzetten van de vuilnisbakken uit handen wilde nemen, in ruil voor mijn aangename gezelschap, het opstellen van een weekmenu en de zorg voor de was en de plas. Ik vond dat een dikke vette topdeal, en betrok sneller een appartement met die kerel dan ik schuldsaldoverzekering kon zeggen.

Bij nader inzien bleek dat een verkeerde inschatting. Niet dat samenwonen, wel alles uit handen geven. Ergens rond 2004 besliste ik immers dat de beste manier om met geld om te gaan was om te doen alsof het niet bestond. Ik werkte, en ik werkte bepaalde jaren zelfs als een halve zot, maar al de rest liet ik met plezier aan Youri over. Dat nam heel veel stress weg, dacht ik in het begin, maar later besefte ik dat het ook voor heel veel stress zorgde. Doordat ik geen benul had van wat we hadden en waar dat allemaal naartoe moest voelde ik me of ambetant als ik een uitgave deed, of niet ambetant genoeg.

Dan zat Youri peentjes te zweten omdat er vanalles en nog een rekening betaald moest worden, en kwam ik doodleuk aangewaaid met twee paar schoenen (hoe? Ik heb toch hard gewerkt? Wat is het probleem dan wel?), of ik wilde graag een paar schoenen maar wist niet of dat wel gepermitteerd was en dus deed ik het maar niet. Ik was clueless. Leefde de ene maand alsof ik een alleenstaande moeder met drie kinderen was, constant paniekerig over financieel onheil dat de fundamenten van onder mijn gat kon wegslaan, en de maand erop dankzij een meevaller alsof ik de lotto had gewonnen. Tot er een overwachte rekening in de bus viel, en ik helemaal de lotto niet bleek gewonnen te hebben. Het verkakte mijn schoenenshopplezier mateloos. Er waren goede maanden, en hele slechte. En er was vooral veel gefrons over hoe het kwam dat we nooit geweldig zot konden doen voor het problematisch werd.

In het verleden deed ik al eens een poging om te doorgronden waaraan al ons geld in godsnaam opging, door middel van het bijhouden van een huishoudboekje. Dat ging een tijd goed, en ik vond het razend interessant, maar toen vloog er plots een vogeltje voorbij en vergat ik het bij te houden. Terug naar af. Maar toen! Toen las ik voor het eerst over YNAB, kort en snappy voor You Need A Budget. Ik deed er niks mee, omdat ik toen nog (foutief, kan ik u nu al vertellen) veronderstelde dat budgetteren ondoenbaar en geweldig moeilijk was. Zeker in mijn geval: ik ben een freelancer, ik weet niet eens of er geld binnen komt, laat staan wanneer, want elke maand ziet er anders uit. Sommige opdrachtgevers betalen mij immers bij publicatie, en er kan al eens wat tijd zitten tussen het schrijven van het stuk en het factureren. Om maar iets te noemen.

Blijkt dat dat er dus echt compleet niet toe doet. Ik gebruik YNAB ondertussen een goede maand (het was een enthousiaste post van Kathleen die me de gratis trialversie deed installeren, en daarna heel snel de echte versie, omdat ik zelf na even zoeken hoe het werkte ook zo enthousiast werd), en ik ben zeer blij dat ik dat doe.

Dit is een voorbeeldje, ge zijt niet naar mijn persoonlijke rekeningstand aan het kijken.

Dit is een voorbeeldje, ge zijt niet naar mijn persoonlijke rekeningstand aan het kijken.

De tijd die ik steek in bijhouden wat we uitgeven (iets dat keihard meevalt dankzij het superhandige mobiele appje van YNAB) betaalt zich dubbel en dik terug in een grote dosis gemoedsrust. Want het is niet dat ik per se ongelooflijk rijk wil worden, ik wil vooral geen slaaf zijn van geld en alles dat het al dan niet hebben ervan impliceert. Kennis blijkt in dit geval echt wel macht: afgelopen week heb ik de tijd genomen om eindelijk eens te bekijken wat we elke maand, om de drie maanden of jaarlijks uitgeven. Wanneer de brandverzekering betaald moet worden, hoeveel dat is, en hoeveel dat bedrag gedeeld is door twaalf zodat ik elke maand een klein bedrag kan budgetteren in plaats van plots en onverwacht een paar honderd euro te moeten ophoesten die ik niet had zien komen.

Ik weet daardoor ook eindelijk hoeveel ik als freelancer met een variabel inkomen moet verdienen om in al onze basisbehoeften te voorzien, en vanaf wanneer er ruimte is voor extraatjes als kleren en schoenen en restaurantbezoek. Doordat ik dat weet kan ik -naar analogie met Opgeruimd van Marie Kondo- een belangrijke vraag stellen: “Does this spark joy?“. En die opdrachtjes die ik doe voor het geld en niet voor de fun opschorten, vanuit de wetenschap dat ik ze niet eens nodig heb om toch rond te komen. Zolang ik budgetteer wat binnen komt en elke euro een taak geef (een van de vier basisregels van YNAB) dan weet ik dat ik er kom. En maat, dat is een zalig gegeven dat ik de komende tijd wil uitmelken tot ik zo zen ben als Lao Tzu. Toch wat geld betreft.

Ben je geïnteresseerd? Ik schreef ondertussen een blogpost met meer uitleg over YNAB.

(de titel heb ik trouwens van de bijzonder interessante Whiteboard Wednesdays filmpjes van YNAB, die altijd met dat zinnetje beginnen. Ik ben niet honderd procent zeker dat jij een budget nodig hebt, maar ik denk wel dat de kans groot is dat het voor gemoedsrust kan zorgen. En gemoedsrust is da bomb.)

Wil je zelf ook testen of het iets voor jou is? Via deze link krijg je een maand gratis, en ik ook. :)

En omdat ik maar vragen blijf krijgen ben ik in stilte bezig aan een geweldig leuke cursus “YNAB voor beginners”. Geef je hier op om daarvan op de hoogte gehouden te worden!

Bewaren